على آقا نورى

208

خاستگاه تشيع وپيدايش فرقه هاى شيعه در عصر امامان ( فارسى )

ويژهء امامت و مشروط كردن آن به نسل حسين عليه السّلام و ديگر ويژگىهايى كه مصداق شايسته امامت را در انحصار افرادى خاص قرار مىداد ، تأكيد فراوانى داشته‌اند . تأكيد فراوان آنان بر اين امر را مىتوان تا حدود زيادى ناظر به رد ديدگاه‌هاى علويان حسنى و پاسخ به مدعيان آنها دانست . « 1 » از اين روى بود كه آن مروجان و حافظان شريعت ضمن رعايت عواطف و حساسيت‌هاى گروه‌هاى مذهبى مخالف و از جمله خود بنى الحسن ، تلاش كردند اين ذهنيت را كه وظيفه امام تنها تصدى مقام سياسى و يا تلاش براى استقرار حكومت است ، تا حدود زيادى تعديل كنند . آنان در تبيين وظيفه امام بر اين نكته تأكيد داشتند كه وظيفه مهم و اساسىتر امام تعليم حلال و حرام و تفسير شريعت و تزكيه و تربيت اخلاقى جامعه و حفظ دين از دستكارىهاى اهل بدعت و دخالت نااهلان و در يك كلام مرجعيت دينى و هدايت‌گرى و حفظ اصالت شريعت است « 2 » و نه صرفا تصدى خلافت ظاهرى و يا شركت مستقيم در بازىها و رخدادهاى سياسى . حجم عمده روايات اهل بيت در باب امامت نيز راجع به امامت مذهبى و باطنى و تأكيد بر وظيفه هدايتگرى امامان و حفظ شريعت توسط آنان است و نه رهبرى سياسى . براى نمونه و به عنوان حسن ختام با ارائه چند روايت ، اين بحث را به پايان مىبريم . « 3 » 1 - از يونس بن عبد الرحمن نقل شده است كه امام كاظم عليه السّلام به وى فرمود : يا يونس ! لا تكوننّ مبتدعا ، من نظر برأيه هلك ، و من ترك أهل‌بيت نبيّه ضلّ ، و من ترك كتاب الله و قول نبيّه كفر ؛ « يعنى اى يونس ! از پيش خود چيزى مگو . هركس

--> ( 1 ) . تفصيل آن را بنگريد : كلينى ، ج 1 ، كتاب الحجه و نيز خراز قمى ، كفاية الاثر . گردآورى مجموعه‌اى از آنها را بنگريد : محمدى رىشهرى ، اهل البيت فى الكتاب و السنة . به عنوان نمونه نك : عنوان ابواب سامان يافته در ج 1 ، اصول كافى ، ص 265 - 292 . همچنين نك : بصائر الدرجات . ( 2 ) . به عنوان نمونه نك : كلينى ، ج 1 ، ص 191 به بعد ؛ كمال الدين ، ص 201 به بعد . همچنين بنگريد برخى از روايات اصول كافى را در باب « التفويض الى رسول الله صلّى اللّه عليه و آله و الى الائمه عليهم السّلام فى امر الدين » . ( 3 ) . گردآورى موارد زيادى از اين دسته روايات را بنگريد : معزى ملايرى ، جامع احاديث الشيعة ، ج 1 ، ص 25 - 133 ، ص 179 - 268 .